Prawo restrukturyzacyjne – przedmiot regulacji

    •  Amelia Daszkiewicz
  • Komentarze

Już od przyszłego roku, w życie wejdzie nowa Ustawa Prawo Restrukturyzacyjne, która w znacznej części zastąpi przepisy Prawa Upadłościowego i Naprawczego oraz wprowadzi całkowicie nowe postępowania. Zamiast postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu oraz zamiast postępowania naprawczego powstaną cztery nowe postępowania uregulowane w Prawie Restrukturyzacyjnym takie jak: postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe oraz postępowanie sanacyjne. Postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację dłużnika zostanie zaś w znacznej mierze znowelizowane. Nowe Prawo restrukturyzacyjne w centrum zainteresowania stawia ochronę interesów dłużnika przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli. Wobec powyższego, zmienione Prawo Upadłościowe ma być subsydiarne wobec niepowodzenia restrukturyzacji.

Dłużnik niewypłacalny i dłużnik zagrożony niewypłacalnością

Zgodnie z art. 1 Ustawy Prawo Restrukturyzacyjne, jej przedmiotem będzie regulacja zasad zawierania przez dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością układu z wierzycielami oraz skutków układu. Ustawa regulować będzie także kwestię zasad przeprowadzania działań sanacyjnych, których celem ma być przywrócenie dłużnikowi zdolności do wykonywania zobowiązań. Postępowanie naprawcze, jakie dotychczas mogło być stosowane w stosunku do dłużnika zagrożonego niewypłacalnością zostało zatem ujęte w ramy postępowań restrukturyzacyjnych.

Art. 6 ust. 3 Prawa restrukturyzacyjnego wprowadzi natomiast zupełnie nową definicję zagrożenia niewypłacalnością, zgodnie z którą przez dłużnika zagrożonego niewypłacalnością należy rozumieć dłużnika, którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny. Definicja jest zatem odmienna od definicji istniejącej jeszcze na gruncie Prawa naprawczego, która wskazywała, że przedsiębiorca jest zagrożony niewypłacalnością, jeżeli pomimo wykonywania swoich zobowiązań, według rozsądnej oceny jego sytuacji ekonomicznej jest oczywistym, że w niedługim czasie stanie się niewypłacalny. Z definicji usunięto zwłaszcza nieostre pojęcia dotyczące konieczności ustalenia oczywistości powstania niewypłacalności oraz jej rozsądnej oceny. W odniesieniu do poprzedniego brzmienia, w literaturze przedmiotu zwracano uwagę, na absurdalność dotychczasowej regulacji. Wskazywano, że przesłanką rozpoczęcia postępowania naprawczego było udowodnienie stanu przyszłego, który ze swej natury jest niepewny przy jednoczesnym założeniu jego oczywistości, a zatem pewności. Tym samym skoro nie można mieć pewności co do zdarzeń przyszłych, to dyspozycja z aktualnie brzmiącego art. 492 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego, nigdy od strony logicznej nie może być  zrealizowana. Zmianę tę zatem należy uznać za słuszną i uzasadnioną. Zapewni ona większą możliwość wszczęcia postępowania, którego celem nie będzie upadłość, lecz restrukturyzacja przedsiębiorcy.

Zbieg postępowania restrukturyzacyjnego z postępowaniem upadłościowym

Po wejściu w życie Prawa restrukturyzacyjnego, postępowaniu upadłościowemu zostanie nadana cecha subsydiarności. Będzie ono mogło zostać prowadzone wówczas, gdy postępowanie restrukturyzacyjne zakończy się niepowodzeniem.

Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego w przypadku złożenia wniosku restrukturyzacyjnego i wniosku o ogłoszenie upadłości, w pierwszej kolejności sąd rozpozna wniosek restrukturyzacyjny. Dodatkowo, ustęp 2 wskazanego artykułu przewiduje, że sąd upadłościowy wstrzyma rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości do czasu wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie wniosku restrukturyzacyjnego.

Wprowadzenie powyższych przepisów wynika z ustaleń jakie powstały na podstawie funkcjonowania przepisów Ustawy Prawo Upadłościowe i Naprawcze, zgodnie z którymi zwykle ogłoszenie upadłości wyklucza lub co najmniej utrudnia przeprowadzenie restrukturyzacji i zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika. Wyraźnie zatem daje się zauważyć, że ustawodawca wyszedł naprzeciw zwłaszcza dłużnikowi, którego próba uratowania może w znacznej mierze pomóc w spłacie wierzycieli, aniżeli było to możliwe dotychczas.

Zdolność restrukturyzacyjna

Zgodnie z art. 4 Prawa restrukturyzacyjnego zdolność restrukturyzacyjną będą posiadali wszyscy przedsiębiorcy. Ustęp 1 wskazanego przepisu nie będzie niczym różnił się od art. 5 Ustawy Prawo Upadłościowe i Naprawcze. Jednakże, ustawodawca przewidział katalog innych wyłączeń, aniżeli przewiduje aktualny tekst ustawy Prawa Upadłościowego i Naprawczego. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego przepisy nie będą miały zastosowania do (1) Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego; (2) banków państwowych; (3) zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji; oraz w stosunku do (4) funduszy inwestycyjnych.

W uzasadnieniu do projektu Ustawy Prawo restrukturyzacyjne wskazano, że wwyłączenie zdolności restrukturyzacyjnej funduszy inwestycyjnych wynika z faktu, że w Ustawie z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych znajdują się autonomiczne regulacje dotyczące prowadzenia działalności przez fundusze inwestycyjne oraz zakończenia funkcjonowania takich funduszy, które są nie do pogodzenia z projektowanymi przepisami dotyczącymi postępowania restrukturyzacyjnego.

W odniesieniu zaś do banków, w dziale III Ustawy Postępowanie restrukturyzacyjne przewidziano szczególne postępowanie wobec banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Regulacja dotycząca odrębnego postępowania restrukturyzacyjnego wobec banków została ograniczona  do przeniesienia i niezbędnego dostosowania części obecnie obowiązujących przepisów zawartych w Prawie Upadłościowym i Naprawczym. W uzasadnieniu do projektu, słusznie zaś wskazano, że w związku z trwającymi pracami w Ministerstwie Finansów nad kompleksowymi rozwiązaniami w zakresie tzw. „uporządkowanej likwidacji banków”, należy spodziewać się uregulowania postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych dotyczących banków w ustawie Prawo bankowe, jak i w nowej ustawie o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. W celu uniknięcia jednak ewentualnej luki regulacyjnej, uznano konieczność zapewniania niezbędnych regulacji  zarówno w Ustawie Prawo restrukturyzacyjne, jak i w nowelizowanym Prawie upadłościowym.

Jak widać chociażby z powyższych uwag, Prawo Restrukturyzacyjne to nie tylko nowa regulacja prawna, ale też fundamentalna zmiana podejścia do postępowania z dłużnikiem zagrożonym niewypłacalnością czy też nawet niewypłacalnym. Zmiany te w szczegółach z pewnością będą przedmiotem odrębnych analiz. Nie mniej jednak już na wstępnie można powiedzieć, że od 1 stycznia 2016 roku bardziej będzie wszystkim zależało, aby dłużnik przeszedł restrukturyzację, spłacił wierzycieli i odzyskał zdolność do konkurowania na rynku, niż po prostu upadł. 

 Do góry