Prepack, czyli przygotowana likwidacja

Jedną z nowości wprowadzonych do polskiego prawa upadłościowego wraz wejściem w życie 1 stycznia 2016 roku nowego Prawa restrukturyzacyjnego i nowelizacją Prawa upadłościowego będzie instytucja przygotowanej likwidacji, tzw. prepacku. Prepack można ogólnie określić jako ustalenie pomiędzy inwestorem a niewypłacalnym przedsiębiorcą warunków sprzedaży całości lub części jego przedsiębiorstwa jeszcze przed ogłoszeniem upadłości dłużnika.

Rozwiązanie takie pozwala przede wszystkimi na zachowanie ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa, przy jednoczesnej możliwości uzyskania jak najkorzystniejszej ceny sprzedaży. Wprowadzenie instytucji prepacku jest również przejawem realizacji jednego z celów nowelizacji jakim było skrócenie czasu trwania postępowania upadłościowego. W przypadku bowiem sprawnie przeprowadzonej sprzedaży będzie możliwe skrócenie całego postępowaniu z kilkunastu miesięcy do zaledwie kilku tygodni.

Warto zauważyć, że w rozwiązaniach przyjętych przez ustawodawcę widoczne są inspiracje podobnymi instytucjami funkcjonującymi szczególnie w państwach anglosaskich, gdzie cieszy się ona sporą popularnością. Przykładem popularność tej instytucji, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych są spektakularne upadki na początku ostatniego kryzysu finansowego takich przedsiębiorców jak Lehmann Brothers czy General Motors, które skończyły się właśnie sprzedażą likwidacyjna. Sięganie do doświadczeń tych państw, w szczególności w pierwszych miesiącach stosowania prepacku, może zatem przyczynić się do skutecznego i efektywnego korzystania z tej instytucji także w Polsce.

Wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży

W celu skorzystania z instytucji prepacku konieczne będzie złożenie, wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, również wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży, który będzie mógł obejmować warunki sprzedaży zarówno całego przedsiębiorstwa, jego zorganizowanej części, ale również poszczególnych składników majątkowych stanowiących znaczną część przedsiębiorstwa. Wraz z tym wnioskiem konieczne będzie również złożenie opisu i oszacowania składnika objętego wnioskiem, które powinno być sporządzone przez osobę wpisaną na listę biegłych sądowych. Niezbędne będzie także określenie we wniosku warunków sprzedaży, przy czym obligatoryjne będzie wskazanie jedynie ceny oraz nabywcy.

Warto również zwrócić uwagę, że do wniosku konieczne będzie dołączenie oświadczenia dłużnika oraz potencjalnego nabywcy czy zachodzą między nimi powiązania, o których mowa w art. 128 Prawa Upadłościowego. Chodzi w tym przypadku przede wszystkim o stosunki pokrewieństwa czy powinowactwa, a w odniesieniu do spółki lub innej osoby prawnej, również o to czy sprzedaż będzie dokonywana z jej wspólnikami, ich reprezentantami lub ich małżonkami, jak również ze spółkami powiązanymi, ich wspólnikami, reprezentantami lub małżonkami tych osób.

Oprócz wyżej wymienionych elementów, wniosek o zatwierdzenie będzie mógł również przewidywać, że wydanie nabywcy przedsiębiorstwa nastąpi z dniem ogłoszenia upadłości. Niezbędne będzie jednak w takim przypadku wcześniejsze wpłacenie przez nabywcę całej ceny sprzedaży na rachunek depozytowy sądu. Dowód tej wpłaty trzeba będzie z kolei dołączyć do wniosku.  

Należy również zauważyć, że ustawodawca przewidział sytuację, w której złożenie wniosku będzie niedopuszczalne. Będzie to miało miejsce w przypadku, gdy sprzedaż dotyczyć będzie składników majątkowych objętych zastawem rejestrowym, jeżeli umowa o ustanowieniu tego zastawu przewiduje przejęcie przedmiotu zastawu albo jego sprzedaż na podstawie art. 24 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów. Niedopuszczalność ta będzie miała jednak jedynie charakter względny, gdyż zastawnik będzie mógł wyrazić w takim przypadku zgodę na sprzedaż likwidacyjną. Pisemną zgodę trzeba będzie jednak dołączyć do wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży.

Kluczowa cena

Warto zaznaczyć, że niezwykle ważne przy skorzystaniu z instytucji prepacku będzie właściwe określenie ceny. Sąd bowiem uwzględni wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży co do zasady tylko wówczas, gdy cena będzie wyższa aniżeli kwota możliwa do uzyskania w postępowaniu upadłościowym przy likwidacji na zasadach ogólnych i pomniejszona o koszty postępowania, które należałoby ponieść w związku z likwidacją w takim trybie. Będzie jednak możliwe, aby sąd uwzględnił wniosek wówczas, gdy cena będzie tylko zbliżona do wspomnianej kwoty, o ile będzie za tym przemawiał ważny interes publiczny lub możliwość zachowania przedsiębiorstwa dłużnika. W praktyce wyjątek ten będzie zapewne stosowany, gdy sprzedaż likwidacyjna przyczyni się do zachowania miejsc pracy czy zachowania ważnego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej.

Ponadto, warto zwrócić uwagę na sytuację, w której między dłużnikiem a nabywcą zachodzić będą stosunki, o których mowa w art. 128 Prawa Upadłościowego. Jeżeli takie powiązania będą bowiem istnieć, to sprzedaż likwidacyjna będzie dopuszczalna wyłącznie po cenie nie niższej niż cena oszacowania, którą ustali sąd na podstawie dowodu z opinii biegłego. 

W przypadku uwzględnienia wniosku, sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości zatwierdzi warunek sprzedaży, określając co najmniej cenę oraz nabywcę. Będzie on mógł jednak odwołać się do warunków przedstawionych we wniosku. Od tego postanowienia przysługiwać będzie zażalenie w terminie tygodnia od dnia obwieszczenia go w Centralnym Rejestrze Restrukturyzacji i Upadłości. W zależności jednak od treści postanowienia, legitymacja do jego złożenia będzie przysługiwać różnym podmiotom. Bowiem na postanowienia oddalające wniosek zażalenie będzie mógł złożyć tylko wnioskodawca, natomiast - na uwzględniające wniosek już każdy z wierzycieli.   

Zawarcie umowy sprzedaży

Zawarcie umowy sprzedaży w trybie przygotowanej likwidacji na warunkach określonych przez sąd w postanowieniu będzie należeć do kompetencji syndyka. Co do zasady będzie on miał na to trzydzieści dni licząc od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia, o ile sąd nie określi jednak innego terminu.

Warto zwrócić uwagę, że w powyższym terminie syndyk będzie również uprawniony do złożenia do sądu wniosku o uchylenie lub zmianę postanowienia zatwierdzającego warunki sprzedaży. Przesłanką jego złożenia będzie, aby już po wydaniu tego postanowienia, nastąpiła zmiana lub zostały ujawnione okoliczności, które będą mieć istotny wpływ na wartość składnika majątkowego będącego przedmiotem sprzedaży.

Dodatkowym warunkiem zawarcia umowy sprzedaży przez syndyka będzie wpłacenie przez nabywcę całej ceny do masy upadłości lub wydanie syndykowi ceny złożonej wcześniej do depozytu sądowego. Warto zauważyć, że w przypadku, gdy do wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży dołączony zostanie dowód wpłaty pełnej ceny na rachunek depozytowy sądu, wydanie nabywcy przedsiębiorstwa nastąpi z udziałem syndyka niezwłocznie już po wydaniu przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Ciekawe rozwiązanie zostało przyjęte z kolei w przypadku, gdy nabywcy zostało już wydane przedsiębiorstwo, a następnie postanowienie zatwierdzające warunki sprzedaży zostało uchylone. W takiej sytuacji sąd, uchylając wspomniane postanowienie zobowiązuje bowiem nabywcę do zwrotu przedsiębiorstwa do rąk syndyka lub dłużnika, a samo postanowienie jest tytułem egzekucyjnym przeciwko nabywcy.

Należy także zwrócić uwagę na uprawnienia nabywcy do czasu zawarcia umowy oraz uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego warunki sprzedaży. Nabywca bowiem, w tym czasie, będzie mógł zarządzać nabytym majątkiem w granicach zwykłego zarządu, przy czym wszystkie czynności będzie jednak podejmował na własne ryzyko i odpowiedzialność.

 Do góry