Układ

Istota układu w postępowaniu restrukturyzacyjnym sprowadza się do określenia sposobu zrestrukturyzowania zobowiązań dłużnika. Celem przeprowadzenia tej restrukturyzacji ma być jak najpełniejsze zaspokojenie wierzycieli. Zgodnie z założeniami ustawy, prawidłowo przeprowadzona restrukturyzacja ma zapewniać wierzycielom zaspokojenie ich wierzytelności w stopniu większym niż dotychczas stosowana procedura ogłaszania upadłości dłużnika i likwidacji jego majątku. Oczywiście również w tym przypadku nie zawsze będzie dochodziło do pełnego zaspokojenia wierzycieli ale co do zasady będą oni zaspokajani w stopniu większym niż dotychczas. Zależeć to będzie przede wszystkim od przyjętego sposobu naprawy przedsiębiorstwa.

Układ restrukturyzacyjny obejmuje wierzytelności osobiste dłużnika powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego wraz z odsetkami za okres od dnia otwarcia postępowania. W przypadku wierzytelności zależnych od warunku, są one objęte układem jeżeli warunek ziścił się w czasie wykonywania układu. Nowa ustawa zawiera również regulację dotyczącą umów wzajemnych wykonanych jedynie częściowo przed otwarciem postępowania. Sytuacje takie były często źródłem wielu wątpliwości na gruncie poprzedniej ustawy. Zgodnie z art. 150 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego wierzytelności wynikające z umowy wzajemnej, która nie została wykonana w całości lub części przed dniem otwarcia postępowania są objęte układem jedynie w sytuacji, gdy świadczenie drugiej strony jest podzielne oraz jest jedynie w takim zakresie, w jakim druga strona spełniła świadczenie przed dniem otwarcia postępowania i nie otrzymała świadczenia wzajemnego.

Propozycje układowe

W ramach układu składane są propozycje układowe określające konkretny sposób przeprowadzenia restrukturyzacji zobowiązań dłużnika. Zgodnie z art. 155 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego propozycje układowe składa dłużnik. Posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem „składa” sugeruje obligatoryjność złożenia propozycji układowych przez dłużnika. Jednak zgodnie z art. 155 ust. 2 dopuszczalne jest składanie propozycji układowych również przez radę wierzycieli, nadzorcę sądowego albo zarządcę, wierzyciela lub wierzycieli mających łącznie więcej niż 30% sumy wierzytelności. Tak więc o ile podmiotem który powinien pierwszy wychodzić z inicjatywą jest oczywiście zadłużony przedsiębiorca, to nie oznacza to, iż wierzyciele nie mają nic do powiedzenia. Rozwiązanie takie jest jak najbardziej słuszne. Od wyniku postępowania zależeć będzie przecież to czy zostaną oni zaspokojeni.

W praktyce za właściwe przygotowanie propozycji układowych odpowiadać najczęściej będzie doradca restrukturyzacyjny działający na podstawie umowy zawartej z dłużnikiem. To właśnie jego rolą będzie ukształtowanie propozycji układowych w sposób adekwatny do stanu przedsiębiorstwa dłużnika, tak aby propozycje te były możliwe do zaakceptowania przez wierzycieli a zarazem dawały szansę na przeprowadzenie skutecznej restrukturyzacji przedsiębiorstwa. Doradca restrukturyzacyjny jako podmiot profesjonalny będzie dysponował wiedzą i doświadczeniem niezbędnym do właściwej oceny stanu przedsiębiorstwa. To z kolei pozwoli na podjęcie niezbędnych kroków w celu jego ratowania. Nie można oczywiście jednak wykluczyć sytuacji w których doradca restrukturyzacyjny zmuszony będzie do złożenia propozycji układowych o charakterze likwidacyjnym, przewidujących zaspokojenie wierzycieli poprzez likwidację majątku dłużnika. Rozwiązanie takie również jest przewidziane w art. 159 Prawa restrukturyzacyjnego, jednak jest to rozwiązanie będące ostatecznością.

Niezbędnym elementem propozycji układowych jest wskazanie sposobu przeprowadzenia restrukturyzacji zobowiązań dłużnika. Ustawodawca w art. 156 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego wymienił przykładowe sposoby takiej restrukturyzacji. Posłużenie się w tym przepisie określeniem „w szczególności” świadczy o tym, że nie jest to katalog zamknięty, a jedynie przykładowe wyliczenie sposobów przeprowadzenia restrukturyzacji. Zgodnie z tym przepisem restrukturyzacja zobowiązań dłużnika obejmuje odroczenie terminu wykonania, rozłożenie spłaty na raty, zmniejszenie wysokości, konwersję wierzytelności na udziały lub akcje, zmianę, zamianę lub uchylenie prawa zabezpieczającego określoną wierzytelność. Należy przy tym pamiętać, że propozycje układowe mogą przewidywać kilka sposobów restrukturyzacji zadłużenia. Sposób przeprowadzenia restrukturyzacji powinien więc być każdorazowo dopasowany do potrzeb dłużnika.

Grupy wierzycieli

Ustawa przewiduje w art. 161 możliwość dokonania podziału wierzycieli na grupy. W praktyce wierzyciele dłużnika będą w różny sposób zainteresowani układem i mogą być segregowani do różnych grup. Zgodnie z art. 162 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego warunki restrukturyzacji zobowiązań dłużnika muszą być jednakowe dla wszystkich wierzycieli, a jeżeli głosowanie nad układem odbywa się  w grupach wierzycieli – jednakowe dla wierzycieli zaliczonych do tej samej grupy, chyba że wierzyciel wyraźnie zgodzi się na warunki mniej korzystne. Rozwiązanie podziału na grupy daje więc dłużnikowi możliwość przygotowania propozycji układowych w sposób bardziej elastyczny. Dzieląc wierzycieli na grupy dłużnik może przygotować propozycje dopasowane do konkretnej grupy.

Ponadto podział wierzycieli na grupy wywiera skutki w zakresie głosowania nad układem. Zgodnie z art. 119 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego jeżeli głosowanie nad układem odbywa się w grupach wierzycieli, obejmujących poszczególne kategorie interesów, układ jest przyjęty, jeśli w każdej grupie wypowie się za nim większość głosujących wierzycieli z tej grupy, mających łącznie co najmniej 2/3 sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom z tej grupy. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu układ jest przyjęty, chociażby nie uzyskał wymaganej większości w niektórych grupach wierzycieli, jeżeli wierzyciele mający łącznie 2/3 sumy wierzytelności przypadających głosującym wierzycielom głosowali za przyjęciem układu, a wierzyciele z grupy lub grup, które wypowiedziały się przeciwko przyjęciu układu, zostaną zaspokojeni na podstawie układu w stopniu nie mniej korzystnym niż w przypadku przeprowadzenia postępowania upadłościowego.

W praktyce może dojść do sytuacji w których dłużnik mając świadomość, że w jednej z grup znajdują się wierzyciele mający najsurowsze warunki restrukturyzacji i że będą oni głosować przeciwko układowi, będzie oferował korzystniejsze warunki restrukturyzacji innym grupom wierzycieli w celu przegłosowania układu.

Zatwierdzenie układu

Układ podlega głosowaniu na zgromadzeniu wierzycieli. Zgodnie z art. 164 Prawa restrukturyzacyjnego układ przyjęty przez zgromadzenie wierzycieli podlega zatwierdzeniu przez sąd. Postanowienie sądu zatwierdzające układ zawiera w sentencji jego treść. Uczestnicy postępowania mogą pisemnie zgłaszać zastrzeżenia przeciwko układowi. Stanowią one wyraz negatywnej oceny zawartego układu. Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę prawidłowo zgłoszone zastrzeżenia przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie zatwierdzenia układu.

Zgodnie z ustawą w niektórych sytuacjach sąd obligatoryjnie odmawia zatwierdzenia układu. Mianowicie chodzi o sytuację w której układ narusza prawo albo jest oczywiste, że nie zostanie on wykonany. Przy czym ustawa przewiduje domniemanie, zgodnie z którym domniemywa się, że układ nie będzie wykonany, jeśli dłużnik nie wykonuje zobowiązań powstałych po dniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego.

W przypadku postępowania o zatwierdzenie układu oraz przyspieszonego postępowania układowego sąd odmawia zatwierdzenia układu jeżeli suma spornych wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem. Jeżeli natomiast w przyspieszonym postępowaniu układowym dopiero po przyjęciu układu okaże się, że suma spornych wierzytelności przekracza 15% to sąd może taki układ mimo wszystko zatwierdzić. Warunkiem jest tutaj niewiedza dłużnika o istnieniu wierzytelności spornych oraz zaspokojenie tych wierzytelności w wyniku wykonania układu w stopniu nie mniejszym niż w miałoby to miejsce w przypadku ogłoszenia upadłości dłużnika.

Natomiast jeżeli warunki układu są rażąco krzywdzące dla wierzycieli, którzy głosowali przeciw układowi i zgłosili swoje zastrzeżenia to sąd może fakultatywnie odmówić zatwierdzenia takiego układu.

 Do góry